Doorgaan naar hoofdcontent

Michel Houellebecq. Soumission. Paris: Flammarion, 2015.

Er bestaat geen treuriger beschrijving van Parijse winkelcentra zoals dat aan de Place de Italie dan in het werk van Michel Houellebecq. Ah, Parijs! Oh la la! Nee, in het werk van Houellebecq is het van een verstikkende, neerdrukkende, dodelijke normaliteit: een leven van ergens snel een blikje drinken halen, of een 'prikkelende' onderbroek. Alles is zinloos en treurig en plat.

Door die wereld loopt François rond, een kenner van het werk van de negentiende-eeuwse schrijver Huysmans. Hij is alleen, hij eet 's avonds sushi of thuisbezorgd eten van de Libanees. Af en toe heeft hij een vriendin, onveranderlijk een studente die hem even onveranderlijk na verloop van tijd meedeelt dat ze "iemand is tegengekomen" en dat de relatie daarom voorbij is.

En in die wereld – die zich afspeelt in 2022 – zijn er verkiezingen en bij die verkiezingen wordt de intelligente, betrouwbare kandidaat van de Moslimbroederschap de nieuwe president. Hij biedt het land hoop: hoop op orde, op structuur, op hernieuwde trots op Frankrijk (wanneer Marokko en Algerije toetreden tot de EU, wordt het Frans vanzelf belangrijker). Zoals ook de islam zelf hoop en structuur blijkt te bieden in deze zinloze wereld. Aan het eind van het boek staat François op het punt zich te bekeren.

Veel boeken van Houellebecq zijn indrukwekkend, ik vind hem op afstand de interessantste Franse schrijver van dit moment. Dit boek hoort daar zeker bij: het zet drie nieuwe stappen in het inmiddels o zo sleetse zogenoemde 'islamdebat' dat tot nu toe vooral bestaat uit 'islamcritici' die tekeergaan over hoe vreselijk dat geloof is tegenover de mensen die vinden dat we toch vooral 'respect' moeten hebben voor de mensen uit vreemde culturen. Nog nooit heeft iemand zo overtuigend laten zien dat de islam juist ook voor West-Europeanen ineens heel aantrekkelijk kan worden, althans als ze bereid zijn om er bijvoorbeeld de aantrekkelijkheid van te zien dat de vrouw zich onderwerpt aan de man, zoals de man aan Allah.

Soumission is niet eens in alle opzichten zo'n geslaagd boek. Soms onderbreken de exposés over de politiek van de nieuwe regering het betoog wel heel erg – zelfs waar het niet over de islam gaat (de niewe regering wil een tussenweg tussen kapitalisme en socialisme, ja, nou en?) Bovendien is de plaatsing in zelfs de nabije toekomst een beetje wereldvreemd: je wordt geacht te geloven dat het een teken van de enorme moderniteit is van de nieuwe islamitische rector van de Sorbonne-universiteit dat hij drie faxen heeft. Faxen!

Maar die rafelranden horen juist ook bij het boek; ze geven er de persoonlijke touch aan. Het boek is natuurlijk geen geloofwaardige toekomstroman, het is een reflectie, een lang essay aan de hand van een verhaal: je wordt er niet zozeer binnengeleid in de wereld van ene François als wel in die van die rare, smoezelige, maar razendscherpzinnige Houellebecq.

Reacties

Populaire berichten van deze blog

A.F.Th. van der Heijden. Advocaat van de hanen. Querido, 2014 (1990).

Omdat ik deze zomer intensief Van der Heijdens feuilleton President Tsaar op Obama Beach volgde, las ik parallel daaraan ook sommig ouder werk terug: vaak slechts voor een deel, omdat ik me iets herinnerde bij het lezen van het feuilleton, maar sommige boeken heb ik uiteindelijk voor een zo groot deel nagelezen dat ze uiteindelijk ook wel in dit logboekje terecht zullen komen.

Advocaat van de hanen is waarschijnlijk Van der Heijdens meestgelezen boek, omdat het relatief zelfstandig staat van de rest van de cyclus én omdat het ongeveer de structuur heeft van een thriller. Het is allemaal relatief: er wordt eigenlijk onderhuids behoorlijk veel verwezen naar de rest van Van der Heijdens werk, en voor een thriller is het nu ook weer niet zo heel spannend. Hoe de betrokkenheid van Ernst Quispel bij de moord op Kiliaan Noppen precies is, is weliswaar in het begin niet heel erg duidelijk, maar ook geen groot mysterie; en de onthulling van wie nu precies de echte moordenaar is, komt als een so…

Remco Campert. Compact. Amsterdam: Van Oorschot, 2016.

Nu Simon Carmiggelt, Annie M.G. Schmidt en Margo Minco aan de beurt waren geweest, mocht Remco Campert niet ontbreken in de serie Gedundrukt van Van Oorschot, waarin ieder jaar kennelijk een 'meester van de korte baan' wordt geëerd.

Helaas is de selectie, op verzoek van Campert gemaakt door zijn biograaf Mirjam van Hengel, nogal braaf uitgevallen. In de drie afdelingen, met gedichten, verhalen en columns, overheerst een licht melancholische toon en wordt vooral veel autobiografisch of quasi-autobiografisch teruggekeken op des schrijvers jonge jaren. (Althans, er gaat nogal veel over die jonge jaren. In technische zin wordt er natuurlijk niet altijd teruggekeken, omdat sommig werk in die jonge jaren geschreven is.) Er zijn verhaaltjes en gedichtjes over de kindertijd, over de jonge jaren, als jonge student.

Misschien is het omdat Van Hengel met haar onderzoek voor haar eigen boek vooral die periode heeft afgedekt en dus dat deel van het oeuvre goed kent, maar mij ging het op ze…

Leïla Slimani. Chanson douce. Paris: Gallimard, 2015

Gaan Parijse romans de afgelopen decennia inderdaad allemaal over eenzaamheid? Over mensen die verloren lopen in de grote stad? Die langzaam maar zeker in hun eigen wereldje geraken, omringd door miljoenen anderen?

Dan heeft Leïla Slimani dé Franse roman geschreven, een van de mooiste die er in ieder geval in de afgelopen tijd verschenen is. Chanson douce begint met de gevolgen van een vreselijke moordpartij, waarna de spanning zich in 200 pagina's gaandeweg opbouwt. We volgen een echtpaar, Myriam en Paul, die een kinderjuffrouw in dienst nemen als Myriam aan haar juridische carrière wil bouwen. De kinderjuffrouw (of oppas, hoe noem je dat, nounou), Louise, blijkt perfect: ze maakt het huis perfect schoon en de kinderen zijn dol op haar. Myriam en Paul nemen haar zelfs mee op vakantie, naar Griekenland.

Het zijn de ingrediënten voor een horrorverhaal, zij het dat de ware horror meteen komt. Ik neem ook aan dat je hier een succesvolle film van kunt maken, want er gebeurt van alles …