Doorgaan naar hoofdcontent

Tim Parks. Italian ways. On and off the rails from Milan to Palerma. London: Vintage, 2014 (2013)

Bijna aan het eind van Italian ways voert Tim Parks een discussie met een paar vrienden in het zuiden van Italië. Zij snappen niet waarom hij Italië wil uitleggen aan de hand van treinreizen 'van Milaan naar Palermo'. Parks probeert ze duidelijk te maken dat je de 'geest' van een land alleen kunt pakken wanneer je een bepaald detail eruit licht: in een goed gekozen detail vind je die geest helemaal terug. Toch snappen ze het nog steeds niet: zij gaan nooit met de trein. Kan hij niet beter schrijven over de prachtige goedkope luchtvaartmaatschappij die ze op Sicilië hebben?

Parks is een Britse schrijver die al dertig jaar in Italië woont. Hij spreekt vloeiend Italiaans, hij begrijpt de cultuur vast even goed als willekeurig welke Italiaan, maar hij blijft een buitenstaander – al is het maar doordat mensen als ze hem zien meteen zien dat hij een buitenlander is, en Engels met hem praten, en vragen waar hij vandaan komt.

Italian ways is een amusant boek wanneer je Italië en zijn spoorwegen een beetje kent. De mensen worden liefdevol beschreven, de eigenaardigheden van het systeem – de neiging rare Engelse namen te gebruiken om indruk te maken, de reclameborden overal, het soms bizar bureaucratische gedrag van de conducteurs, het geschreeuw van de reiziger die zonder kaartje reist. Sommige van die dingen (de sluipende overname door de commercie, en zelfs de neiging van reizigers om een roltrap helemaal te bezetten en niet één kant vrij te laten zodat mensen kunnen doorlopen) zijn natuurlijk niet speciaal Italiaans, maar meer anders dan Engeland dertig jaar geleden was. Maar dat maakt het niet aardiger.

Tegelijkertijd hadden die vrienden in het zuiden ook wel een beetje gelijk. In dat zuiden ontdekt Parks dat er nauwelijks een functionerend treinsysteem is: in het noorden rijden allerlei supersnelle en luxueuze treinen, maar in het uiterste zuiden zijn er alleen wat stoptreintjes die een keer per dag rijden en dan ongeveer een uur doen over 25 kilometer. En waar niemand in zit: daar vang je Italië dus niet mee.

Waarbij de vraag dan ook nog is: kun je de 'geest' van een land vangen? Heeft Italië een 'geest'? Zijn de verschillen tussen noord en zuid er niet minstens even groot als die tussen het noorden van Italië en Engeland? En zijn zelfs de verschillen tussen de mensen die bijvoorbeeld in het zuiden wonen niet nog veel groter?

Aan de andere kant: de ervaring dat je nog zo je best kunt doen, en nog zo goed Italiaans kunt leren, maar dat je toch altijd een buitenstaander zult blijven, die kent iedere noordeling die zich met het land heeft bemoeit. Misschien valt er toch wel iets over die geest te zeggen, en heeft Parks daar iets van onder woorden gebracht.

Reacties

Barbara zei…
"die kent iedere noordeling die zich met het land heeft bemoeit."
BemoeiT?!
Hallo Marc

Leuke recensie! In alle bescheidenheid doet het boek in jouw beschrijving mij erg denken aan hoe lezers op mijn "Italiaanse Toestanden" reageren, waarin ik mijn avonturen als Nederlander in Italie heb beschreven. Misschien vind je het leuk om dat ook te lezen? Ik kan je een exemplaar (epub) mailen. Groet, Stef

Populaire berichten van deze blog

Remco Campert. Compact. Amsterdam: Van Oorschot, 2016.

Nu Simon Carmiggelt, Annie M.G. Schmidt en Margo Minco aan de beurt waren geweest, mocht Remco Campert niet ontbreken in de serie Gedundrukt van Van Oorschot, waarin ieder jaar kennelijk een 'meester van de korte baan' wordt geëerd.

Helaas is de selectie, op verzoek van Campert gemaakt door zijn biograaf Mirjam van Hengel, nogal braaf uitgevallen. In de drie afdelingen, met gedichten, verhalen en columns, overheerst een licht melancholische toon en wordt vooral veel autobiografisch of quasi-autobiografisch teruggekeken op des schrijvers jonge jaren. (Althans, er gaat nogal veel over die jonge jaren. In technische zin wordt er natuurlijk niet altijd teruggekeken, omdat sommig werk in die jonge jaren geschreven is.) Er zijn verhaaltjes en gedichtjes over de kindertijd, over de jonge jaren, als jonge student.

Misschien is het omdat Van Hengel met haar onderzoek voor haar eigen boek vooral die periode heeft afgedekt en dus dat deel van het oeuvre goed kent, maar mij ging het op ze…

A.F.Th. van der Heijden. Advocaat van de hanen. Querido, 2014 (1990).

Omdat ik deze zomer intensief Van der Heijdens feuilleton President Tsaar op Obama Beach volgde, las ik parallel daaraan ook sommig ouder werk terug: vaak slechts voor een deel, omdat ik me iets herinnerde bij het lezen van het feuilleton, maar sommige boeken heb ik uiteindelijk voor een zo groot deel nagelezen dat ze uiteindelijk ook wel in dit logboekje terecht zullen komen.

Advocaat van de hanen is waarschijnlijk Van der Heijdens meestgelezen boek, omdat het relatief zelfstandig staat van de rest van de cyclus én omdat het ongeveer de structuur heeft van een thriller. Het is allemaal relatief: er wordt eigenlijk onderhuids behoorlijk veel verwezen naar de rest van Van der Heijdens werk, en voor een thriller is het nu ook weer niet zo heel spannend. Hoe de betrokkenheid van Ernst Quispel bij de moord op Kiliaan Noppen precies is, is weliswaar in het begin niet heel erg duidelijk, maar ook geen groot mysterie; en de onthulling van wie nu precies de echte moordenaar is, komt als een so…

Nick Hornby. Funny Girl. Penguin, 2015.

Nick Hornby leeft in een fijne wereld, die uit twee kanten bestaat. Aan de ene kant is er competent uitgevoerd werk. Aan de andere kant bestaat er pretentieloos, maar daarom niet minder competent uitgevoerd vermaak.

Het is een wereld van romantische komedie, zij het dat die komedie ook nog best 30 jaar door kan gaan en dan nog altijd niet verzuurt. Het is een wereld waarin je af en toe geniet van een voetbalwedstrijd en dan weer van een goed boek. Het is een wereld waarin je niet eens heel veel moeite hoeft te doen om mooie, door veel mensen gemaakte dingen hoeft te maken, omdat het je eigenlijk allemaal aan komt waaien.

Het is in dit boek de wereld van Barbara uit Blackpool die aan het begin van de roman – die zich afspeelt in de jaren zestig – wegloopt als ze tot Miss Blackpool verkozen wordt en denkt dat er iets beters op haar wacht en die dan binnen korte tijd inderdaad haar eigen sitcom krijgt op de BBC. Die moeiteloos vervolgens miljoenen kijkers aan zich bindt.

Veel spanning zi…